Καρκίνος μαστού: Υπερθερμία-ακτινοθεραπεία: Κλινική μελέτη

Καρκίνος μαστού: Υπερθερμία – ακτινοθεραπεία: Κλινική μελέτη

Περιοδικό

Int J Hyperthermia. 2012;28(7):583-90. doi:
10.3109/02656736.2012.705216. Epub 2012 Sep 4.

Varma S., Myerson R., Moros E., Taylor M., Straube W., Zoberi I.

Τίτλος

Ταυτόχρονη ακτινοθεραπεία και επιφανειακή υπερθερμία για καρκίνο μαστού με υψηλό κίνδυνο: Μια τυχαιοποιημένη σύγκριση των επακολούθων του συνδυασμού υπερθερμίας και ακτινοθεραπείας στα θερμασμένα και μη θερμασμένα τμήματα του θωρακικού τοιχώματος. (καρκίνος μαστού υπερθερμία ακτινοθεραπεία κλινική μελέτη)

(Simultaneous radiotherapy and superficial hyperthermia for high-risk breast carcinoma: a randomised comparison of treatment sequelae in heated versus non-heated sectors of the chest wall hyperthermia.)

Προέλευση

Department of Radiation Oncology, Washington University in Saint Louis, School of Medicine, Saint Louis, Missouri, USA.

Καρκίνος μαστού: Υπερθερμία-ακτινοθεραπεία: Κλινική μελέτη
Καρκίνος μαστού: Διαγραμματική απεικόνιση

Συμπεράσματα

Αποτελεσματικότητα

Ολες οι ασθενείς που υποβλήθηκαν σε υπερθερμία στον πρωτοπαθή καρκινικό όγκο είχαν εξαιρετικά καλό τοπικό έλεγχο της νόσου.

Επιπλοκές-  Παρενέργειες

Η ταυτόχρονη ακτινοθεραπεία και υπερθερμία σε πλήρη δόση για τοπικά προχωρημένο καρκίνο του μαστού είναι εφικτή και καλά ανεκτή αντικαρκινική αγωγή, χωρίς ουσιώδη διαφορά στην όψιμη τοξικότητα, μεταξύ επιλεκτικά θερμασμένων και αθέρμαστων περιοχών του θωρακικού τοιχώματος. Η προσθήκη υπερθερμίας στο θεραπευτικό σχήμα δεν επιβαρύνει την ασθενή.

Σχόλια – Καρκίνος μαστού: Υπερθερμία-ακτινοθεραπεία: Κλινική μελέτη

Τα περιστατικά της μελέτης που παρουσιάζουμε εμπίπτουν στις επίσημα παραδεκτές ενδείξεις για την εφαρμογή υπερθερμίας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Διεθνούς, της Ευρωπαϊκής, και της Ελληνικής Εταιρίας Ογκολογικής Υπερθερμίας. Το consensus των παραπάνω επιστημονικών εταιριών δέχεται ως κατάλληλα περιστατικά μόνο όσα παρουσιάζουν τοπικά προχωρημένη νόσο, δηλαδή υποτροπή του όγκου στο θωρακικό τοίχωμα, μετά από μαστεκτομή. Και είναι δεδομένο ότι τα προχωρημένα αυτά περιστατικά πάνε καλλίτερα με υπερθερμία, παρά με όλα τα άλλα.

Δημιουργούνται όμως εδώ κάποια ερωτήματα, που δεν παίρνουν απάντηση:

  • Αφού η υπερθερμία είναι κατάλληλη για το μείζον, πώς είναι δυνατόν να μήν είναι κατάλληλη και για το έλασσον;
  • Τί έχει να χάσει μία ασθενής με λιγότερο ή καθόλου προχωρημένη νόσο από μια θεραπευτική δυνατότητα που δεν έχει καμμία παρενέργεια;
  • Πόσο ηθικό είναι να εμποδίζεται η εφαρμογή μιάς ατοξικής και φθηνής θεραπείας, όταν γίνεται τέτοια κατάχρηση φονικών και πανάκριβων θεραπευτικών σχημάτων;
  • Υπάρχει τρόπος για να ξεπεραστεί ο υπερσυντηρητισμός (με την καλή και την κακή έννοια) της ογκολογικής κοινότητας; Πάντως η υπερθερμική βιομηχανία (στην οποίαν η χώρα μας υπήρξε πρωτοπόρος) δεν αντέχει να επιδοτήσει τη θεραπεία όπως κάνει η big pharma.
  • Μήπως οι ίδιες οι ασθενείς πρέπει να πάρουν την ευθύνη της ζωής τους και να απαιτήσουν την προσθήκη της αβλαβούς υπερθερμικής αγωγής, παράλληλα με οτιδήποτε άλλο επιλεγεί;

Καρκίνος προστάτη με πνευμονικές μεταστάσεις και υπερθερμία

Καρκίνος προστάτη με πνευμονικές μεταστάσεις και υπερθερμία

Εισαγωγή – Υπερθερμία και καρκίνος

Η υπερθερμία είναι η αύξηση της θερμοκρασίας όλης της περιοχής στην οποία εφαρμόζεται (καρκίνος και κοντινοί υγιείς ιστοί ) ενώ η ογκοθερμία , η επαναστατική νέα τεχνολογία θερμοθεραπείας, προκαλεί εκλεκτική αύξηση της θερμοκρασίας του καρκινικού όγκου, με ελάχιστη διάχυση στους γύρω υγιείς ιστούς. Η υπερθερμία χρησιμοποιείται πάντα συμπληρωματικά και παράλληλα με άλλες μεθόδους εναντίον του καρκίνου, όπως την χημειοθεραπεία, την ακτινοθεραπεία, τη δράση των οποίων ενισχύει, αλλά και τη χειρουργική. Ειδικότερα στον καρκίνο του προστάτη ενδείκνυται και η ορμονοθεραπεία, διότι πρόκειται για ορμονοεξαρτόμενο καρκίνο. Ο καρκίνος του προστάτη με πνευμονικές μεταστάσεις παρουσιάζει ειδικότερο ενδιαφέρον στον χειρισμό. Βιβλιογραφικά, καρκίνος προστάτη με πνευμονικές μεταστάσεις και υπερθερμί, ως θεραπεία έχει περιγραφεί μόνο σε πειραματόζωα.

Περιγραφή περίπτωσης καρκίνου προστάτη με πνευμονικές μεταστάσεις

Η περίπτωση που παρουσιάζεται σήμερα προέρχεται από το Κέντρο Υπερθερμικής Ογκολογίας Θεσσαλονίκης. Η εφαρμογή της ογκοθερμίας έφερε εντυπωσιακά αποτελέσματα παράλληλα με ορμονοθεραπεία, που χορήγησε ο θεράπων ουρολόγος.

Συγκεκριμένα, άνδρας ασθενής 75 ετών, ελέγχθηκε ουρολογικά για απλά δυσουρικά ενοχλήματα, που αρχικά είχαν αποδοθεί σε υπερτροφία του προστάτη. Αποδείχθηκε όμως ότι επρόκειτο για ανεγχείρητο καρκίνο προστάτη με πολλαπλές πνευμονικές μεταστάσεις σε όλα τα πνευμονικά πεδία άμφοτερόπλευρα.

Ο ασθενής παραπέμφθηκε για συμπληρωματική ογκοθερμία στις 21/10/2014, ένα μήνα μετά την έναρξη διπλού σχήματος ορμονοθεραπείας με αντιανδρογόνα (leuprolide, bicalutamide), το οποίο συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Το PSA πριν από την έναρξη αγωγής ήταν 104ng/ml.

Καρκίνος προστάτη με πνευμονικές μεταστάσεις και υπερθερμία
Πολλαπλές πνευμονικές μεταστάσεις καρκίνου του προστάτη, πριν από την αγωγή με ορμονοθεραπεία + ογκοθερμία

Η νεοπλασματική φύση της νόσου είχε τεκμηριωθεί με βιοψία προστάτη, πνεύμονα και υπεζωκότα, όπου ανιχνεύθηκε πρωτοπαθές (κατηγορία 3+3 κατά Gleason) και μεταστατικό (αντίστοιχα) προστατικό αδενοκαρκίνωμα, με κύτταρα ανοσοϊστοχημικά (+) για τα νεοπλασματικά αντιγόνα PSA, AMACR και TTF1, και (-) για CK7 και NapsinA. Ο σπινθηρογραφικός έλεγχος για οστικές μεταστάσεις ήταν και παραμένει αρνητικός.

Καρκίνος προστάτη με πνευμονικές μεταστάσεις και υπερθερμία: Lung Mx PSA3+
Ανοσοϊστοχημία από πνευμονική μετάσταση: Καρκίνος προστάτη PSA 3+
Καρκίνος προστάτη με πνευμονικές μεταστάσεις και υπερθερμία: Racemace 3+
Ανοσοϊστοχημία πνευμονικής μετάστασης καρκίνου προστάτη, Racemace 3+
Διακρίνονται 3 πνευμονικές μεταστάσεις
Διακρίνονται 3 πνευμονικές μεταστάσεις

Στον ασθενή προσετέθη ογκοθερμία την 21/10/14: Υποβλήθηκε σε 12 περιοχικές συνεδρίες, σε δύο πεδία (στον προστάτη και στους πνεύμονες), δύο φορές την εβδομάδα, και τελείωε την 27/11/14..

Δύο εβδομάδες μετά την προσθήκη ογκοθερμίας, στις 4/11/2014, το PSA επιδεινώθηκε πολύ (έγινε 3,392 ng/ml), αλλά σταδιακά ομαλοποιήθηκε: 0.2 ng/ml (9/1/15), και διατηρείται στο 0.24 ng/ml (13/6/16).

Ασαφοποίηση των πνευμονικών μεταστάσεων καρκίνου προστάτη στη διάρκεια της θεραπείας
Κατά την διάρκεια της αγωγής παρατηρείται ασαφοποίηση των πνευμονικών μεταστάσεων

Σε διαδοχικούς ακτινολογικούς ελέγχους μετά την αγωγή μέχρι και τώρα, διαπιστώθηκε πλήρης ύφεση των πνευμονικών μεταστάσεων.

Εξαφάνιση των πνευμονικών μεταστάσεων μετά το πέρας της θεραπείας
Εξαφάνιση των πνευμονικών μεταστάσεων μετά το πέρας της θεραπείας
Οι μεταστάσεις έχουν πλήρως εξαφανισθεί
Οι μεταστάσεις έχουν πλήρως εξαφανισθεί

Η απουσία μεταστάσεων και η εντυπωσιακά χαμηλές τιμές του PSA δεν μπορούν παρά να ερμηνευθούν ως πλήρης υποχώρηση της νόσου. Η πλήρης και διαρκούσα υποχώρηση της τόσο εκτεταμένης αυτής προστατικής νόσου για 19 μήνες δεν παρατηρείται με την χρήση ορμονοθεραπευτικών και μόνο. Η ογκοθερμία, σε συνδυασμό με την συμβατική αγωγή φαίνεται να έχει τη θέση της στον μεταστατικό καρκίνο του προστάτη.

Σχόλια ιατρών

Το περιστατικό αυτό ετέθη υπ΄ όψιν εγκρίτων ιατρών, μελών της Ελληνικής Εταιρίας Ογκολογικής Υπερθερμίας, και ζητήθηκαν τα σχόλιά τους:

Δρ Δανιηλίδης Λάζαρος, χειρουργός, ιδρυτικό μέλος ΕΕΟΥ

Δρ. Λάζαρος Δανιηλίδης, χειρουργός, ιδρυτικό μέλος ΕΕΟΥ“Ο συνδυασμός υπερθερμίας με την κλασική ορμονοθεραπεία έφερε εντυπωσιακά αποτελέσματα με πλήρη ύφεση του πρωτοπαθούς όγκου και των πνευμονικών μεταστάσεων. Το PSA, ο καρκινικός δείκτης του προστάτη, σχεδόν μηδενίστηκε”.

Dr. Alfred J. Barich, Ογκολόγος, πρόεδρος επιστημονικής επιτροπής ΕΕΟΥ

Dr Alfred Barich, Oncologist, μέλος της επιστημονικής επιτροπής ΕΕΟΥ“Το περιστατικό αυτό είναι εδεικτικό  της  πολυσχιδούς δράσης της Ογκοθερμίας, τόσο σε κυτταροκτόνο, όσο και σε ανοσοδιεγερτικό επίπεδο. Η ανταπόκριση που βλέπουμε εδώ, ιδίως τώρα που έχει περάσει το κρίσιμο 18μηνο, δεν είναι δυνατόν να ερμηνευθεί από μόνη τη δράση της ορμονοθεραπείας. Κάτι ανάλογο δεν το βλέπουμε, χωρίς προσθήκη ογκοθερμίας“.

Δρ. Αίας-Θεόδωρος Παπασταύρου, Χειρουργός Ώτων, Ρινός, Λάρυγγος, ιδρυτικό μέλος και γραμματέας ΕΕΟΥ

Δρ. Αίας-Θεόδωρος Παπασταύρου, Χειρουργός Ώτων, Ρινός, Λάρυγγος, ιδρυτικό μέλος ΕΕΟΥ“Το αποτέλεσμα είναι, φυσικά, αξιοπρόσεκτο, και αξίζει έπαινος στους θεράποντες.

Από την πλευρά του μη ειδικού, θα ήθελα να σταθώ λίγο στην γενικότερη ογκολογική λογική της περιπτώσεως. Ο ασθενής αυτός αντιμετώπισε τον πολύ προχωρημένο καρκίνο του, μέχρι στιγμής χωρίς καμμία επιπλοκή. Δεν πήρε χημειοθεραπεία και δεν ακτινοβολήθηκε, άρα ο οργανισμός του είναι, από πλευράς οξειδωτικού στρές και βλαβών ραδιενεργείας, τελείως παρθένος. Ακόμη κι αν υποτροπιάσει το νόσημα, διατηρεί όλα τα θεραπευτικά ενδεχόμενα ανοικτά. Μπορεί να επαναληφθεί η ίδια θεραπεία, και αν κριθεί απαραίτητο, να προστεθεί και ακτινοθεραπεία. Δεν είναι θαυμάσιο αυτό”;